FizyoterapistGülce Erkal
Fizyoterapist, uygulama masasında yatan kişinin sırt bölgesinde çalışıyor

● Fizyoterapi ve rehabilitasyon

Her beden farklı.Her plan daöyle olmalı.

Değerlendirmeyle başlayan fizyoterapi. Hangi yöntemin uygulanacağına ilk görüşmedeki bulgulardan sonra karar veriliyor.

İletişimYöntemler

Yaklaşım

Önce değerlendirme, sonra yöntem

Aynı şikâyeti tarif eden iki kişinin değerlendirmesi aynı çıkmıyor. Bu yüzden hangi yöntemin uygulanacağı baştan belli değil; ilk görüşmedeki bulgulardan çıkıyor.

Çoğu durumda tek bir yöntem değil, birkaçı birlikte planlanıyor: elle uygulanan bir teknik, onu destekleyen bir egzersiz programı ve gerekiyorsa cihaz destekli bir uygulama. Program ilerledikçe ilk gündeki testler tekrarlanıyor, böylece değişim aynı ölçütle izleniyor.

Hakkında

Fizyoterapi ve rehabilitasyon lisansı, sekiz kurumda yürütülen klinik staj, manuel terapi modülleri ve bir TÜBİTAK araştırma projesi — hepsi ayrı sayfada.

Hakkında sayfası

Yöntemler

Uygulananlar,tanımlarıyla

Hangisinin uygulanacağına değerlendirmeden sonra karar veriliyor. Çoğu durumda birkaçı birlikte planlanıyor.

El ve bilek bölgesinde değerlendirme, yakın kadraj

Hasta değerlendirme ve klinik gözlem

Her başvurunun başladığı yer. Uygulama seçimi buradan çıkar.

Değerlendirme, bir yöntem seçmeden önce yapılan sistematik incelemedir. Öykü alma, duruş ve hareket gözlemi, eklem hareket açıklığı ölçümü, kas testleri ve palpasyonu kapsar. Aşağıdaki yöntemlerin hiçbiri değerlendirme yapılmadan planlanmaz.

Ayrıntı

Nasıl uygulanır

Şikâyetin ne zaman başladığı, neyle arttığı ve neyle azaldığı sorulur. Günlük hareket alışkanlıkları, çalışma düzeni ve varsa spor geçmişi kaydedilir. Ardından ölçülebilir testler uygulanır ve bulgular yazılır. Süreç boyunca aynı testler tekrarlanarak değişim aynı ölçütle izlenir.

Kimlere uygundur

Ayrım gözetmeksizin ilk görüşmede herkese uygulanır. Elinizde hekim raporu, görüntüleme sonucu veya ameliyat notu varsa değerlendirmeyi belirgin biçimde kolaylaştırır.

Omuz bölgesinde elle uygulanan teknik, yakın kadraj

Manuel terapi

Eklem, yumuşak doku ve sinire elle uygulanan tekniklerin bütünü.

Manuel terapi tek bir teknik değil, bir teknikler ailesidir: eklem mobilizasyonu, yumuşak doku uygulamaları ve sinir mobilizasyonunu kapsar. Maitland, Kaltenborn ve Mulligan gibi yaklaşımlar bu başlığın altındaki farklı okullardır. Cihaz kullanılmaz; uygulama tamamen elle yapılır.

Ayrıntı

Nasıl uygulanır

Önce eklemin fizyolojik hareketi ve eklem oyun hareketleri değerlendirilir. Bulguya göre derecelendirilmiş eklem mobilizasyonu, eklem yüzeylerinin uyumunu hedefleyen traksiyon ve kayma teknikleri ya da hareketin kendisi sırasında uygulanan mobilizasyon seçilir. Uygulama, kişinin o günkü toleransına göre ayarlanır ve neredeyse her zaman bir egzersiz programıyla birlikte planlanır.

Kimlere uygundur

Boyun ve bel bölgesinde hareket kısıtlılığı tarif edenler, omuz ve kalça hareketinde zorlananlar, ortopedik değerlendirme sonrası fizyoterapiye yönlendirilenler.

Uygulanmadığı durumlar

Kırık şüphesi, akut enflamasyon, ileri osteoporoz ve bazı damarsal durumlarda uygulanmaz. Bu nedenle öykü ayrıntılı alınır.

Sırt bölgesinde yumuşak doku çalışması; terapist ve uygulama masası görünüyor

Klinik masaj

Rahatlama masajı değil; belirlenmiş bir bölgeye, belirli bir amaçla.

Klinik masaj, değerlendirmede belirlenmiş bir bölgeye ve tanımlı bir amaca yönelik uygulanan yumuşak doku çalışmasıdır. Genel rahatlama masajından farkı budur. Derin doku teknikleri, miyofasyal gevşetme ve tetik nokta uygulamalarını kapsar.

Ayrıntı

Nasıl uygulanır

Derin doku çalışmasında yavaş ve kademeli artan basınçla fasya katmanları ve uzun süreli kas gerginliği hedeflenir. Tetik nokta uygulamasında hassas noktaya süreli ve ölçülü basınç verilir. Miyofasyal gevşetmede kasları saran bağ dokusuna uzun süreli germe uygulanır. Basınç, süre ve yön kişiye göre ayarlanır; ağrı eşiği aşılmaz.

Kimlere uygundur

Uzun süre aynı pozisyonda çalışanlar, tekrarlayan yüklenme tarif edenler, kas gerginliği nedeniyle hareketten kaçınanlar.

Uygulanmadığı durumlar

Ateşli hastalık, akut yaralanmanın ilk döneminde ve cilt bütünlüğünün bozulduğu bölgelerde uygulanmaz.

Diz çevresinde ahşap enstrümanla yumuşak doku çalışması

Graston — enstrüman destekli yumuşak doku mobilizasyonu

Elle ulaşılması güç doku katmanlarına, enstrüman desteğiyle.

Graston, uluslararası literatürde IASTM (Instrument-Assisted Soft Tissue Mobilization) olarak geçen yaklaşımın en bilinen adıdır. Özel biçimli enstrümanlarla — Graston protokolünde paslanmaz çelik, başka uygulamalarda ahşap ya da seramik — yumuşak doku ve fasya taranır. Enstrümanın sağladığı şey elin sağlayamadığı iki şeydir: dokudaki kıvam farklarını daha net ayırt edebilmek ve basıncı dar bir alana kontrollü biçimde yoğunlaştırabilmek.

Ayrıntı

Nasıl uygulanır

Önce postür ve hareket analizi yapılır, çalışılacak bölge belirlenir. Cilde kayganlaştırıcı sürülür ve enstrüman belirli bir açı ve basınçla doku üzerinde gezdirilir; bu tarama sırasında kıvamı değişmiş alanlar saptanır ve uygulama bu alanlara yoğunlaştırılır. Seans sonrası bölgede geçici kızarıklık görülebilir; beklenen bir durumdur. Uygulama tek başına bırakılmaz, ardından germe ve kuvvetlendirme egzersizi verilir.

Kimlere uygundur

Boyun ve bel bölgesinde uzun süreli gerginlik tarif edenler, dirsek ve topuk çevresinde tekrarlayan zorlanma yaşayanlar, yaralanma veya ameliyat sonrası skar dokusu çevresinde hareket kısıtlılığı olanlar.

Uygulanmadığı durumlar

Kanama bozukluğu, kan sulandırıcı kullanımı, açık yara, aktif enfeksiyon, akut enflamasyon ve ileri osteoporozda uygulanmaz.

Baldır ve ayak bileği bölgesine kinezyo bant uygulaması

Kinezyo bantlama

Elastik bant, belirli yön ve gerimde. Hareketi kısıtlamaz.

Kinezyolojik bant, cildin esneme kapasitesine yakın davranan elastik bir banttır. Klasik sporcu bandının aksine eklemi sabitlemez ve hareketi kısıtlamaz. İşlevi, uygulandığı yön ve gerim üzerinden deri ve alt dokularla ilişki kurmaktır.

Ayrıntı

Nasıl uygulanır

Bandın etkisini belirleyen şey gerim yüzdesidir ve bu amaca göre seçilir: çok düşük gerim (yaklaşık %15–25), orta gerim (%50) ve yüksek gerim (%75) farklı amaçlarla kullanılır. Kas tekniğinde bandın yönü kasın başlangıç ve bitiş noktasına göre belirlenir; fasya tekniğinde bant salınımlı uygulanır; alan tekniğinde hedef bölgenin üzeri boşluk bırakacak biçimde bantlanır. Uygulamadan önce bölge temizlenir ve kasa doğru pozisyon verilir. Bant genellikle birkaç gün ciltte kalır; suyla teması sorun oluşturmaz.

Kimlere uygundur

Spor sonrası bölgesel destek arayanlar, duruş farkındalığı çalışanlar, fizyoterapi programının bir parçası olarak bantlamadan yararlanabilecek kişiler.

Uygulanmadığı durumlar

Bant alerjisi, açık yara, aktif cilt enfeksiyonu ve derin ven trombozu şüphesinde uygulanmaz. Ciltte kaşıntı veya kızarıklık olursa çıkarılır.

Sırt bölgesinde kuru kupa uygulaması, yakın kadraj

Kupa

Kuru kupa — sabit ve kaydırmalı. Hacamat uygulanmıyor.

Kupa uygulaması, cilde yerleştirilen kupaların içinde negatif basınç oluşturularak yüzeyel dokunun yukarı doğru çekilmesidir. Burada uygulanan yöntem kuru kupadır: ciltte kesi açılmaz. Hacamat (yaş kupa) fizyoterapi kapsamında değildir ve uygulanmaz.

Ayrıntı

Nasıl uygulanır

Sabit kupada kupa belirlenen noktaya yerleştirilir ve birkaç dakika bekletilir. Kaydırmalı kupada bölgeye önce yağ veya krem sürülerek kayganlık sağlanır ve kupa cilt üzerinde gezdirilir. Kupa sayısı, bekleme süresi ve bölge değerlendirmeye göre belirlenir. Uygulama sonrası ciltte birkaç gün süren dairesel renk değişikliği görülebilir; bu beklenen bir sonuçtur, morarma değildir. Tek kullanımlık veya usulüne uygun dezenfekte edilmiş malzeme kullanılır.

Kimlere uygundur

Sırt ve bel bölgesinde yaygın gerginlik tarif edenler için yumuşak doku çalışmasının bir parçası olarak planlanabilir.

Uygulanmadığı durumlar

Kanama bozukluğu, kan sulandırıcı kullanımı, anemi, cilt bütünlüğü sorunu, aktif cilt enfeksiyonu ve bazı dolaşım sorunlarında uygulanmaz.

Reformer cihazı — ekipman detayı, kişi yok

Klinik pilates

Grup dersi değil; değerlendirme bulgusuna göre uyarlanmış egzersiz.

Klinik pilates, pilates prensiplerinin fizyoterapi hedefleriyle birleştirildiği egzersiz yaklaşımıdır. Stüdyo pilatesinden farkı, programın bir değerlendirmeye dayanması ve kişiye göre kurulmasıdır: bel ağrısı tarif eden birine verilen program ile duruş bozukluğu için gelen birine verilen program aynı değildir.

Ayrıntı

Nasıl uygulanır

Derin gövde kasları, pelvik taban ve omurga stabilizatörleri hedeflenir. Mat üzerinde veya reformer ile çalışılabilir; hangisinin seçileceği kişinin başlangıç seviyesine ve hedefe bağlıdır. Hareketin doğru yapılması tekrar sayısından önce gelir. Yükleme kademeli artırılır ve program düzenli aralıklarla gözden geçirilir.

Kimlere uygundur

Duruşuyla ilgili farkındalık kazanmak isteyenler, uzun süre oturarak çalışanlar, düzenli egzersize kontrollü bir başlangıç arayanlar.

Uygulanmadığı durumlar

Akut ağrı döneminde, kırık iyileşmesi tamamlanmadan ve hekimin egzersiz kısıtı koyduğu durumlarda program buna göre sınırlandırılır.

Bel bölgesine elektrot yerleştirilmiş, kişi masada yüzüstü yatıyor

Elektroterapi modaliteleri

TENS, NMES ve terapötik ultrason — destekleyici uygulamalar.

Elektroterapi, cihaz destekli fizyoterapi uygulamalarının genel adıdır. Burada kullanılan başlıcaları TENS, NMES ve terapötik ultrasondur. Bunlar tek başına bir program değildir; manuel uygulama ve egzersizin yanında destekleyici olarak planlanır.

Ayrıntı

Nasıl uygulanır

TENS'te cilde yerleştirilen elektrotlar üzerinden düşük şiddetli akım verilir. NMES'te akım şiddeti kas kasılması oluşturacak düzeyde ayarlanır ve kas yeniden eğitimi hedeflenir. Terapötik ultrasonda yüksek frekanslı ses dalgası bir başlıkla dokuya iletilir; termal ve mekanik olmak üzere iki farklı ayarda kullanılabilir. Şiddet, frekans ve süre her uygulamada değerlendirmeye göre belirlenir.

Kimlere uygundur

Manuel uygulama ve egzersiz programının yanında destek gereken durumlarda planlanır.

Uygulanmadığı durumlar

Kalp pili ve benzeri implante cihaz varlığında, gebelikte, malignite öyküsünde ve duyu kaybı olan bölgelerde kısıtlar vardır. Bu nedenle uygulamadan önce ayrıntılı sorgulama yapılır.

Kimler geliyor

Kim, nerede,hangi soruyla

Aşağıdakiler tekil kişiler değil, sık karşılaşılan başvuru profilleridir. Sonuç bildirimi içermez.

  • Masa başında çalışan

    Boyun ve omuz

    Değerlendirmede çalışma düzeni, ekran yüksekliği ve mola aralıkları da sorulur. Genellikle klinik masaj ve klinik pilates birlikte planlanır.

  • Düzenli koşan

    Diz ve kalça

    Haftalık mesafe, zemin ve ayakkabı değişimi sorulur. Yükleme geçmişi bilinmeden bölgesel bakış eksik kalır.

  • Ameliyat sonrası dönem

    Omuz

    Cerrahın belirlediği takvim ve kısıtlar esastır. Program bu çerçevenin içinde kurulur; skar dokusu çevresinde Graston gündeme gelebilir.

  • Takım sporu yapan

    Ayak bileği

    Sezon içi ve sezon dışı yüklenme farklıdır. Bantlama burada sık kullanılan bir destek yöntemidir.

  • Duruşundan şikâyetçi olan

    Sırt ve bel

    Çoğu zaman ağrıdan önce fark edilen bir başlık. Değerlendirme günlük hareket alışkanlıklarıyla birlikte yapılır.

Sorular

Sık sorulanlar

Hangi yöntemin uygulanacağına nasıl karar veriliyor?

İlk görüşmedeki değerlendirmeye göre. Yöntem baştan seçilmiş bir paket değil, bulguların sonucudur. Çoğu durumda tek bir yöntem değil, birkaçı birlikte planlanır.

Bir seans ne kadar sürüyor?

Süre uygulanacak yaklaşıma göre değişir. İlk görüşme değerlendirmeye ayrıldığı için genellikle sonraki görüşmelerden uzun sürer.

Kaç seans gerekiyor?

Bu soruya değerlendirme yapılmadan sayı vererek cevap vermek doğru olmaz. Program ilk değerlendirmeden sonra planlanır ve süreç içinde aynı testlerle düzenli olarak gözden geçirilir.

Hekim yönlendirmesi gerekli mi?

Fizyoterapi süreci hekim değerlendirmesiyle birlikte yürütülür. Elinizde bir tanı, rapor veya görüntüleme varsa ilk görüşmede yanınızda bulundurmanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.

İlk görüşmeye ne getirmeliyim?

Varsa hekim raporu, görüntüleme sonuçları ve kullandığınız ilaçların listesi. Rahat hareket edebileceğiniz bir kıyafet tercih edin.

Kupa uygulamasında hacamat yapılıyor mu?

Hayır. Uygulanan yöntem kuru kupadır; ciltte kesi açılmaz. Hacamat (yaş kupa) fizyoterapi kapsamında değildir.

Nerede görüşüyoruz?

Bursa'da bir özel klinikte görev alıyorum. Görüşme yeri ve randevu düzeni klinik tarafından yürütülüyor; iletişim bölümündeki e-posta adresine yazdığınızda yönlendirme yapıyorum.

İletişim

Yazın, birlikte bakalım

Durumunuzu kısaca yazdığınızda hangi değerlendirmenin uygun olacağını ve nasıl ilerleyeceğimizi paylaşıyorum. Bu form üzerinden tanı konmaz ve tedavi önerilmez.

İletişime geç
E-posta
fztgulceerkal@gmail.com
Bölge
Nilüfer / Bursa